Leftypedia

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ Ιουλίου 28, 2011

Posted by antiracistes in Ιστορία.
1 comment so far

Θα ξεσηκωθεί, άραγε, το φοιτητικό κίνημα τον επόμενο καιρό για να αντικρουστεί το νομοσχέδιο της Υπουργού Παιδείας Άννας Διαμαντοπούλου και της κυβέρνησης που καταλύει την αυτοτέλεια των ΑΕΙ; Θα συμμαχήσει με το κίνημα των πανεπιστημιακών που θεωρούν πως δεν φτάνει που μόνο η αυτοτέλεια απειλείται αλλά χάνεται ο δημόσιος χαρακτήρας του καθώς το πανεπιστήμιο τίθεται στην υπηρεσία της αγοράς απομακρυνόμενο με ταχείς ρυθμούς από τις ανάγκες της κοινωνίας; Θα επαναλάβει στις σημερινές συνθήκες τους θριάμβους της ανατροπής του ν. 825/1980 και της ακύρωσης της κυβερνητικής πολιτικής της ΝΔ και της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ για μεταρρύθμιση του Άρθρου 16 του Συντάγματος, ή θα παραμείνει δέσμιο της ΔΑΠ και της όποιας ΠΑΣΠ έχει απομείνει στα πανεπιστήμια; Θα βρει τρόπους ώστε να ξαναποκτήσει την αυτονομία που είχε με κόπους κατακτήσει σ’ εκείνους τους αγώνες και παράλληλα να μην υποκύψει στη γοητεία της βίας για τη βία; Τι είναι, τελικά το φοιτητικό κίνημα; Μεταφέρω σήμερα εδώ αποσπάσματα από μια αδημοσιοποίητη εργασία μου (1994) για τις περιόδους κατά τις οποίες υπήρξαν φοιτητικές κινητοποιήσεις ανεξάρτητες από κομματικές και άλλες σκοπιμότητες.

Το φοιτητικό κίνημα είναι ταυτόχρονα παλαιό και νέο κοινωνικό κίνημα. Παλαιό με την έννοια ότι υφίσταται ήδη από την συγκρότηση του πρώτου πανεπιστημίου μέσα στο χώρο του νεοελληνικού κράτους και αγωνίστηκε για τη δημοκρατική αναγέννηση της παιδείας και στήριξε τους εθνικούς αγώνες. Νέο με την έννοια ότι, μετά τη μαζικοποίηση των ΑΕΙ και την είσοδο φοιτητών/τριών σ’ αυτά που προέρχονταν από τα λαϊκά – εργατικά και αγροτικά κοινωνικά στρώματα, έστρεφε την προσοχή του σε ζητήματα που ξέφευγαν από την οικονομίστικη αντίληψη για την παιδεία και την κοινωνία, στο εσωτερικό ενός ιδεολογικού μηχανισμού του κράτους, αμφισβητώντας την κυρίαρχη αστική πολιτική. Αυτή η αμφισβήτηση είναι μεν προϊόν της παρέμβασης αντικαπιταλιστικών και επαναστατικών δυνάμεων στο εσωτερικό των φοιτητικών συλλόγων αλλά προκύπτει και από την ιδεολογική αναζήτηση των φοιτητών που στοχεύει στην ανίχνευση νέων πολιτισμικών ταυτοτήτων πέρα από την κοινωνική/ταξική.

Το Πανεπιστήμιο Αθηνών- το πρώτο της χώρας- ιδρύθηκε το 1837, επί βασιλείας Όθωνος. Η κυβέρνηση της εποχής, πιστή στα πρότυπα των Γερμα¬νικών και Αυστριακών πανεπιστημίων, επέβαλε καθηγητές γερμανικής παιδείας και νοοτροπίας για να διδάξουν, αντιμετωπίζοντας τη δυσπιστία του φοιτητικού σώματος και την κοινωνική αντίδραση. Μέσα στα πλαίσια αυτά ξέσπασαν φοιτητικές ταραχές κατά την εορτή της 25 Μαρτίου 1841, εξεγέρσεις εναντίον των καθηγητών γερμανικής παιδείας – ή και καταγωγής π.χ. Ξ. Λάνδερερ – που αντιμετωπίστηκαν τόσο από την κρατική εξουσία όσο και από τη Σύγκλητο με τη βία και την καταστολή χωρίς να αναζητηθούν περιθώρια διαλόγου. Αντιθέτως υπήρχε και περίπτωση κατά την οποία η Σύγκλητος πήρε το μέρος μεγάλης μερίδας φοιτητών απέναντι στον καθηγητή (γαλλικής Παιδείας) Φ. Πυλαρινού από τη Φιλοσοφική Σχολή – κι αυτό γιατί εξέφραζε αντι-οθωνικές ιδέες. Η πρώτη περίοδος του νεο-ελληνικού κρατικού σχηματισμού χαρακτη¬ρίζεται, κατ’ αυτόν τον τρόπο ως μία περίοδος βίας και καταστολής κατά την οποία επιβλήθηκε εκ των άνω στο πανεπιστήμιο Αθηνών το γερμανο-αυστριακό πρότυπο, χωρίς να γίνεται μνεία οποιασδήποτε μεταρρυθμιστικής απόπειρας. Η πτώση του Όθωνα από το βασιλικό θρόνο έθεσε τέλος σ’ αυτή την περίοδο και για το πανεπιστήμιο Αθηνών, οι φοιτητές του οποίου. αποτέλεσαν την «εμπροσθοφυλακή» – κατά την άποψη του Υπουργού Παιδείας Επαμεινώνδα Δεληγιώργη, ο οποίος εδήλωσε χαρακτηριστικά ότι το Πανεπιστήμιο «παρή¬γαγε την επανάστασιν» – του λαϊκού αυτού κινήματος για την ανατροπή του Όθωνα και την εγκαθίδρυση μιας νέας συνταγματικής μοναρχίας. Στα πλαίσια αυτά εκδηλώνεται η πρώτη εκ των άνω κρατική παρέμβαση, με το ψήφισμα της Προσωρινής
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών- το πρώτο της χώρας- ιδρύθηκε το 1837, επί βασιλείας Όθωνος. Η κυβέρνηση της εποχής, πιστή στα πρότυπα των Γερμανικών και Αυστριακών πανεπιστημίων, επέβαλε καθηγητές γερμανικής παιδείας και νοοτροπίας για να διδάξουν, αντιμετωπίζοντας τη δυσπιστία του φοιτητικού σώματος και την κοινωνική αντίδραση. Μέσα στα πλαίσια αυτά ξέσπασαν φοιτητικές ταραχές κατά την εορτή της 25 Μαρτίου 1841, εξεγέρσεις εναντίον των καθηγητών γερμανικής παιδείας – ή και καταγωγής π.χ. Ξ. Λάνδερερ – που αντιμετωπίστηκαν τόσο από την κρατική εξουσία όσο και από τη Σύγκλητο με τη βία και την καταστολή χωρίς να αναζητηθούν περιθώρια διαλόγου. Αντιθέτως υπήρχε και περίπτωση κατά την οποία η Σύγκλητος πήρε το μέρος μεγάλης μερίδας φοιτητών απέναντι στον καθηγητή (γαλλικής Παιδείας) Φ. Πυλαρινού από τη Φιλοσοφική Σχολή – κι αυτό γιατί εξέφραζε αντι-οθωνικές ιδέες. Η πρώτη περίοδος του νεο-ελληνικού κρατικού σχηματισμού χαρακτη¬ρίζεται, κατ’ αυτόν τον τρόπο ως μία περίοδος βίας και καταστολής κατά την οποία επιβλήθηκε εκ των άνω στο πανεπιστήμιο Αθηνών το γερμανο-αυστριακό πρότυπο, χωρίς να γίνεται μνεία οποιασδήποτε μεταρρυθμιστικής απόπειρας. Η πτώση του Όθωνα από το βασιλικό θρόνο έθεσε τέλος σ’ αυτή την περίοδο και για το πανεπιστήμιο Αθηνών, οι φοιτητές του οποίου. αποτέλεσαν την «εμπροσθοφυλακή» – κατά την άποψη του Υπουργού Παιδείας Επαμεινώνδα Δεληγιώργη, ο οποίος εδήλωσε χαρακτηριστικά ότι το Πανεπιστήμιο «παρήγαγε την επανάστασιν» – του λαϊκού αυτού κινήματος για την ανατροπή του Όθωνα και την εγκαθίδρυση μιας νέας συνταγματικής μοναρχίας. Στα πλαίσια αυτά εκδηλώνεται η πρώτη εκ των άνω κρατική παρέμβαση, με το ψήφισμα της Προσωρινής Κυβερνήσεως της 21ης Σεπτεμβρίου 1862, που ίδρυσε την «Πανεπιστημιακή Εθνοφυλακή» ή «Πανεπιστημιακή Φάλαγγα» ενσωματώνοντας σ’ αυτήν την πλειοψηφία των φοιτητών του πανεπιστημίου Αθήνας.

Οι στόχοι της φάλαγγας, που απετέλεσε τα πρώτα χρόνια ένα είδος αστυνομικού σώματος στην υπηρεσία της Προσωρινής Κυβέρνησης ήταν να εισάγει μεταρρυθμίσεις στο Πανεπιστήμιο Αθηνών με βάση τα πρότυπα των Δυτικοευρωπαϊκών πανεπιστημίων και να βοηθήσει στην εκγύμναση / στρατιω¬τικοποίηση των μελών της για τις μελλοντικές εξορμήσεις απελευθέρωσης εθνικών εδαφών από την κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που βάδιζε αργά-αργά προς την κατάρρευση. Η «πανεπιστημιακή φάλαγγα» γνώ¬ρισε στιγμές δόξας στους εθνικούς αυτούς αγώνες, αλλά και στιγμές ήττας όταν εντασσόταν στα κρατικο-κομματικά παιγνίδια και τις ίντριγκες των πολιτι¬κών ηγετών. Τελικά η πανεπιστημιακή φάλαγγα μετά από τις πολλές επανιδρύσεις, διαλύθηκε ύστερα από την αποτυχημένη εξέγερση και καταστολή της κατάληψης του Πανεπιστημίου Αθήνας με επέμβαση της Κυβέρνησης Θ. Δεληγιάννης το Νοέμβριο του 1896 – ο ξεσηκωμός αυτός χαρακτηρίστηκε ως το Πρώτο Πολυτεχνείο» καθώς και λόγω της συμμετοχής στον ξεσηκωμό της Κρήτης «όπου χάθηκαν τα περισσότερα μέλη της. Η ιστορία της «Πανεπιστη¬μιακής Φάλαγγας» μέσα από τις αντιφάσεις της οργάνωσης αυτής, κατέδειξε πως μια οργάνωση μπορεί, παρά τον αρχικό προορισμό της και τις προθέσεις του δημιουργού της -δηλ. του κράτους- μπορεί να αποτελέσει όργανο πάλης -στα χέρια των φοιτητών, έστω και για μικρά χρονικά διαστήματα. Η αστική επανάσταση» του 1909 και η άνοδος στην εξουσία μιας νέας γενιάς πολιτικών που έβαλαν, στόχο τον εκσυγχρονισμό των δομών του νεοελληνικού κράτους δεν θα μπορούσαν να αφήσουν απ’ έξω τον πανεπιστημιακό χώρο. Δύο σημαντικές παρεμβάσεις, ο οργανισμός του Πανεπιστημίου Αθηνών που θεσπίστηκε το 1911 από την Βενιζελική κυβέρνηση και ο νόμος 5343/1932 που διατηρήθηκε χωρίς ουσιαστική αλλαγή ως το 1982, βασίζονται στη λογική «το υπουργείο θα ασκεί άμεσα τον έλεγχο στα ΑΕΙ και η πολιτεία θα καθορίζει μόνη της την πολιτική που θα ακολουθεί» και στην προσπάθεια ανακατανομής εξουσιών και αρμοδιοτήτων, μέσα στα πλαίσια του διδακτικού φορέα .

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…..

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ

Ένα σημαντικό αφιέρωμα του πρώτου τεύχους των Αναδρομών της ΕΜΙΑΝ. Μαΐου 20, 2011

Posted by antiracistes in Ανακοινώσεις, Δημοσιεύματα, Ειδήσεις, Θεωρία, Ιστορία.
add a comment

Ένα σημαντικό αφιέρωμα του πρώτου τεύχους των Αναδρομών της ΕΜΙΑΝ.

Αναδρομές είναι ο τίτλος της ετήσιας ιστορικής και αρχειακής επιθεώρησης που εκδίδει η Εταιρεία Μελέτης της Αριστερής Νεολαίας (ΕΜΙΑΝ), το πρώτο τεύχος της οποίας μόλις κυκλοφόρησε.
Ως βασικός στόχος των Αναδρομών ορίζεται το να αναδειχθούν σε ελεύθερο βήμα προβληματισμού, διαλόγου και αντιπαράθεσης απόψεων των διανοητών, ιστορικών και πολιτικών επιστημόνων και ερευνητών που καταπιάνονται με θέματα νεολαίας, ιστορίας και αρχείων στην Ελλάδα ή το εξωτερικό. Σε γενικότερο επίπεδο, η επιθεώρηση επιθυμεί να συμβάλει στην ιστορική μελέτη του ελληνικού παρελθόντος και ταυτόχρονα στην προώθηση νέων επιστημονικών δυνάμεων.
Αντικείμενο των δημοσιευμάτων του περιοδικού είναι: α) H ιστορία της ελληνικής νεολαίας, κυρίως της περιόδου 1950-2000, στις ποικίλες διαστάσεις της, σε συνδυασμό με τα γεγονότα και τις γενικότερες εξελίξεις του 20ού αιώνα, β) η έρευνα των πηγών που σχετίζονται με την εποχή και παράλληλα η στοιχειοθέτηση ενός θεωρητικού πλαισίου μελέτης για τα ζητήματα που ανακύπτουν και για την πληρέστερη αξιοποίηση των διαθέσιμων αρχειακών πηγών και γ) η ανάδειξη του αρχειακού υλικού που βρίσκεται στην ΕΜΙΑΝ και σε άλλα συγγενή αρχειακά ιδρύματα, καθώς και η επεξεργασία μιας αρχειακής μεθοδολογίας σύμφορης με τα υφιστάμενα αρχεία της νεολαίας.
Ειδικότερα, κεντρικό θέμα ανάλυσης του πρώτου τεύχους των Αναδρομών είναι το «Νεολαία και Δικτατορία 1967-1974», με την επιμέλεια του Ζήσιμου Συνοδινού. Σε αυτό συγκεντρώνονται δύο άρθρα του «ερανιστή των αρχείων» και δεκατέσσερις συμβολές των Βαγγέλη Αγγελή, Θανάση Αθανασίου, Χριστόφορου Αργυρόπουλου, Νικόλαου Αναστασόπουλου, Θεόδωρου Καζέλη – Λευτέρη Χαλβατζή, Θανάση Καλαφάτη, Γιάννη Καούνη, Στάθη Κουτρουβίδη, Ρηνιώς Μίσσιου, Δημήτρη Παναγιωτόπουλου, Αλέκου Σόφη, Θανάση Τσακίρη, Κώστα Τσικνάκη και Γιώργου Χατζόπουλου.
Στο πρώτο αυτό τεύχος προτάσσονται πέντε μελέτες που αφορούν την ελληνική νεολαία της δεκαετίας του ’60 και συγκεκριμένα οι παρακάτω: «Διεκδικήσεις και κινήματα στην ελληνική δεκαετία του ’60: Η πρόσκληση της θεωρητικής αξιοποίησης» του Σεραφείμ Σεφεριάδη, «Τα αρχεία της νεολαίας και οι έγνοιες μας. Απ’ αφορμή μια έκδοση» του Στέφανου Στεφάνου, «Στοιχεία ιστορίας του φοιτητικού κινήματος την περίοδο του 1-1-4 και του 15% για την παιδεία» του Γιώργου Φερεντίνου, «Ένας αγώνας ντέρμπι με σταθερό σκορ: Αριστεροί φαντάροι κάπηλοι εθνικοφροσύνης 1-0» του Κώστα Τσουράκη και «Μια νεολαία με καταλυτικές διαθέσεις. Σκέψεις για τη συγκρότηση του ελληνικού Αντι-ροκ κινήματος, 1964-1974» του Κώστα Κατσάπη.
Το τρίτο μέρος καλύπτεται από μαρτυρίες, σημειώματα του «ερανιστή των αρχείων» και κριτικά σημειώματα για νέες εκδόσεις από τους Κατερίνα Κυριακού, Μιχάλη Λυμπεράτο, Δέσποινα Παπαδημητρίου, Δημήτρη Παπανικολόπουλο, Λυδία Παπαδάκη και Καίτη Τοπάλη. Η επιθεώρηση κλείνει με τις στήλες του Διαλόγου και το Χρονικό της ΕΜΙΑΝ.
Η έκδοση είναι άρτια φιλοτεχνημένη και πλαισιωμένη από πλούσιο φωτογραφικό και αρχειακό υλικό που εναπόκειται στις συλλογές της ΕΜΙΑΝ.
Τη συντακτική επιτροπή του περιοδικού αποτελούν οι Μαρία Βλασσοπούλου, ιστορικός (Βιβλιοθήκη της Βουλής), Θανάσης Καλαφάτης, καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς, Στάθης Κουτρουβίδης, ιστορικός, Αθηνά Νικολάου, συγγραφέας, Σεραφείμ Σεφεριάδης, καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου, Μιχάλης Σπουρδαλάκης, καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Στέφανος Στεφάνου, επιμελητής εκδόσεων, Ζήσιμος Συνοδινός, ιστορικός-αρχειονόμος (Ιστορικό Αρχείο Εθνικής Τράπεζας) και Κώστας Τσικνάκης, ιστορικός (Κέντρο Βυζαντινών Μελετών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών).
Επιμέλεια
Μαρία Μαυροειδή

Ο Πουλαντζάς σήμερα – Διεθνές Συνέδριο, 30 χρόνια από το θάνατό του Δεκεμβρίου 13, 2009

Posted by antiracistes in Θεωρία, Ιστορία, Προσκλήσεις, Συνέδρια.
add a comment

Ο Πουλαντζάς σήμερα

Διεθνές συνέδριο, 30 χρόνια από το θάνατό του

Παρασκευή 18, Σάββατο 19 Δεκεμβρίου 2009

Ινστιτούτο GOETHE Αθηνών (Ομήρου 14-16)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Παρασκευή 18 Δεκεμβρίου 2009

10.15-10.30  Έναρξη

Χάρης Γολέμης, διευθυντής του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

Α΄ΕΝΟΤΗΤΑ

10.30-12.30

Συντονιστής: Στέλιος Μπαμπάς, κοινωνιολόγος

Κώστας Ελευθερίου, Πανεπιστήμιο Αθηνών

“Κυρίαρχο μαζικό κόμμα” και “κόμμα καρτέλ”. “Συναντήσεις”  του ύστερου Πουλαντζά με την σύγχρονη θεωρία των κομμάτων

Χρήστος Σίμος, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πουλαντζάς vs Λακλάου:  Η αντιπαράθεση αναφορικά με το κράτος

Δημήτρης Τζανακόπουλος, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αστικό κράτος και επαναστατική στρατηγική

συζήτηση-παρεμβάσεις

12.30-12.45 διάλειμμα

Β΄ΕΝΟΤΗΤΑ

12.45-14.45

Συντονίστρια: Ντίνα Βαΐου, Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο

Χάρης Γολέμης, διευθυντής του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

Δέκα χρόνια από το Σιάτλ.  Σκέψεις για τις αντιστάσεις στην «παγκοσμιοποίηση» με βάση το έργο του Πουλαντζά

Ελένη Πορτάλιου, Εθνικό Μετσόβιο  Πολυτεχνείο

Κοινωνικά Κινήματα και η στρατηγική του δημοκρατικού δρόμου για το σοσιαλισμό

Θανάσης Τσακίρης, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πουλαντζάς και κοινωνικά κινήματα: η περίπτωση του εργατικού συνδικαλισμού

συζήτηση-παρεμβάσεις

14.45-16.15 διάλειμμα

Γ΄ΕΝΟΤΗΤΑ

16.15-18.15

Συντονιστής: Κώστας Σταμάτης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διονύσης Γράβαρης, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Στιγμές της έννοιας του κράτους στην μαρξική κριτική της

πολιτικής οικονομίας

Σταύρος Κωνσταντακόπουλος, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Ο Νίκος Πουλαντζάς και η σύγχρονη ακροδεξιά

Άρης Στυλιανού, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Το κράτος στον Πουλαντζά: μια σπινοζική προσέγγιση;

συζήτηση-παρεμβάσεις

18.15-18.30 διάλειμμα

Δ’ ΕΝΟΤΗΤΑ

18.30-20.30

Συντονίστρια: Μαρίκα Φραγκάκη, Δίκτυο Ευρωπαίων Οικονομολόγων για μια
Εναλλακτική Οικονομική Πολιτική

Γιάννης Μηλιός, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής και ιμπεριαλιστική αλυσίδα.  Ο Νίκος

Πουλαντζάς απέναντι στις θεωρίες του ιμπεριαλισμού

Ηρακλής Οικονόμου, Πανεπιστήμιο της Γάνδης, Βέλγιο

Ο Νίκος Πουλαντζάς και η θεωρία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης

Κωστής Χατζημιχάλης, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

Γεωγραφίες του Κράτους: ο Πουλαντζάς στις σημερινές προσεγγίσεις για την οργάνωση του χώρου

συζήτηση-παρεμβάσεις

20.30 -20.45 διάλειμμα

E’ENOTHTA

20.45-21.45

Συντονίστρια: Ιωάννα Καυτανζόγλου, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Απόστολος Δεδουσόπουλος, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Πολιτικές Απασχόλησης και θεωρία του κράτους

Χρήστος Λάσκος, οικονομολόγος

Οι τάξεις στον σύγχρονο καπιταλισμό – τριάντα χρόνια μετά

συζήτηση-παρεμβάσεις

Σάββατο 19 Δεκεμβρίου 2009

ΣΤ΄ΕΝΟΤΗΤΑ

10.30-12.30

Συντονίστρια:  Μαρία Καραμεσίνη, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Γιάννης Μπαλαμπανίδης, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Πολιτική εκπροσώπηση και πολιτικές συμμαχίες: ο Πουλαντζάς στην ελληνική συγκυρία

Βασίλης Ρόγγας, πολιτικός επιστήμονας

Η σχετική αυτονομία του στρατού στον συνασπισμό εξουσίας

της μεταεμφυλιακής Ελλάδας

συζήτηση-παρεμβάσεις

12.30-12.45 διάλειμμα

Ζ΄ΕΝΟΤΗΤΑ

12.45-14.45

Συντονιστής: Μιχάλης Σπουρδαλάκης, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Δημήτρης Καρύδας, Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του  Βερολίνου

Συγκυρία και θεωρία: γιατί και ποιός Πουλαντζάς σήμερα

Γεράσιμος Κουζέλης,  Πανεπιστήμιο  Αθηνών

Ιδεολογία και πραγματικότητα στον Μαρξ: η ανάγνωση του Πουλαντζά

Αριστείδης Μπαλτάς, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Το “πρόγραμμα Αλτουσέρ” και η θέση του Νίκου Πουλαντζά σε αυτό

συζήτηση-παρεμβάσεις

14.45-16.45 διάλειμμα

Η’ ΕΝΟΤΗΤΑ

16.45-18.15

Συντονιστής: Νίκος Πετραλιάς, Πανεπιστήμιο Αθηνών, πρόεδρος του Ινστιτούτου ΝΙΚΟΣ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑΣ

Τζέϊμς Μάρτιν, Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ, Μεγάλη Βρετανία

Η ηγεμονία ως επιχείρημα: σύγκριση του Πουλαντζά με τον Γκράμσι

Άλεξ Ντεμίροβιτς, Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, Γερμανία

Η υλιστική θεωρία του κράτους και η διεθνοποίηση του καπιταλιστικού κράτους

συζήτηση-παρεμβάσεις

18.15-18.30 Παρεμβάσεις

Βάλτερ Μπάγιερ, συντονιστής του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εναλλακτικού Προβληματισμού και Πολιτικού Διαλόγου Transform! Europe

Νίκος Πετραλιάς, Πανεπιστήμιο Αθηνών, πρόεδρος του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

18.30-19.00 διάλειμμα

19.00-21.30

Στρογγυλό τραπέζι:

Ο Πουλαντζάς ως οργανικός διανοούμενος της αριστεράς

Συντονιστής: Άλκης Ρήγος, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Κώστας Βεργόπουλος, Πανεπιστήμιο Παρίσι 8

Μάκης Καβουριάρης, Πανεπιστήμιο Παρίσι 8

Μίκαελ Λεβί, Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας  (CNRS),  Σχολή Ανωτάτων Σπουδών στις Κοινωνικές Επιστήμες, (EHESS) Παρίσι

Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, Πανεπιστήμιο Αθηνών

21.30

Ο Θάνος Μικρούτσικος παίζει στο πιάνο και τραγουδά το «Κακόηθες Μελάνωμα» (1980), σύνθεσή του, σε ποίηση Άλκη Αλκαίου, αφιερωμένη στον Νίκο Πουλαντζά.

Με την ευγενική υποστήριξη του Ινστιτούτου GOETHE

Η ιστορία του θεσμού των φροντιστηρίων Μαρτίου 17, 2009

Posted by antiracistes in Ιστορία.
add a comment

Η ιστορία του θεσμού των φροντιστηρίων

του Θανάση Τσακίρη

 

Με το Ν. 2905/1922 το «Αθήνησιν Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον» απέκτησε το δικαίωμα να οργανώσει τις πρώτες «εισαγωγικές εξετάσεις» τις οποίες διενήργησε για πρώτη φορά το 1924. Ο Ν. 5343/1932 καθιερώνει τον περιορισμένο αριθμό εισακτέων.[1] Στο μεταξύ ήδη από τη δεκαετία 1920-1930 διδάσκοντες από τη δημόσια μέση εκπαίδευση παραδίδουν μαθήματα μαθηματικών σε ιδιωτικά φροντιστήρια ενισχυτικής διδασκαλίας. Η κυβέρνηση Ι. Μεταξά με τον ΑΝ 2525/1940 νομιμοποίησε το φροντιστήριο και τα ιδιαίτερα μαθήματα.[2] Από τότε και ύστερα λόγω του περιορισμένου αριθμού εισακτέων και της συνεχούς αύξησης των υποψηφίων στα ΑΕΙ διευρύνεται συνεχώς η κοινωνική βάση των φροντιστηρίων τόσο από πλευράς εκπαιδευτηρίων, μαθητών και καθηγητών. Με την καθιέρωση του Ενιαίου Λυκείου το 1997 τα φροντιστήρια απέκτησαν νέες ευκαιρίες ανάπτυξης λόγω του ρόλου που παίζει η βαθμολογική επίδοση των μαθητών στο Λύκειο, με αποτέλεσμα την νέα αύξηση του αριθμού των εκπαιδευτηρίων (1995-96 2.040 φροντιστήρια ΜΕ, 1999-00 2.800 φροντιστήρια ΜΕ) και των καθηγητών (2001 150.000 άτομα). Όπως επισημαίνεται, η υπερανάπτυξη των φροντιστηρίων στα τέλη του 20ού και στις αρχές του 21^ου αιώνα «αποκαλύπτει προφανή παρανόηση της έννοιας της παιδείας, που έχει συντελεστεί από την επίσημη εκπαιδευτική πολιτική, και ανεπάρκεια του Κοινού Σχολείου – με ευθύνη της Πολιτείας – να ανταποκριθεί  στον προσδοκώμενο παιδευτικό και παιδαγωγικά αποδεκτό ρόλο του. Και τα δυο συμπτώματα (παρανόηση και ανεπάρκεια), εμφανή σε όλα τα περί παιδείας νομοθετήματα και στις αντίστοιχες υπηρεσιακές ενέργειες της περιόδου 1990-93-2004 ως σήμερα,  καταλήγουν:

-          Σε ουσιαστική παραμόρφωση του νοήματος και του περιεχομένου της μόρφωσης.

-          Σε ταλανισμό των νέων, ως το σημείο διατάραξης της ψυχικής υγείας τους ή της φυγής τους από τη «μέριμνα» του Σχολείου.

-          Σε υπέρμετρη επιβάρυνση –οικονομική και άλλη- των γονέων για φροντιστήρια.

-          Μοιραία  και σε κοινωνική αδικία και υπονόμευση της κοινωνικής  συνοχής.[3]»

 

Είναι, όμως, μονάχα ελληνικό το φαινόμενο της εξάπλωσης της φροντιστηριακής εκπαίδευσης, όπως τονίζεται κατά κόρον από επίσημα και ανεπίσημα χείλη στη χώρα μας; Η βιβλιογραφία για το θέμα μας δείχνει ότι ο θεσμός του φροντιστηρίου δεν είναι άγνωστος στη Δυτική Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική αλλά είναι ιδιαίτερα διαδεδομένος στην Νοτιοανατολική Ασία και σε χώρες της Αφρικής. Συγκεκριμένα, αποτελούν μεγάλο επιχειρηματικό κλάδο σε Καμπότζη, Νότια Κορέα, Ταϊβάν, Χονγκ-Κόνγκ, Ινδία, Σιγκαπούρη, Αίγυπτο, Τανζανία, Τουρκία και στη Μάλτα. Τις τελευταίες δεκαετίες σημειώνεται μεγάλη αύξησή του σε πολλές από αυτές τις χώρες, καθώς και στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης μετά την πτώση των καθεστώτων του «υπαρκτού σοσιαλισμού» και στην Κίνα και το Βιετνάμ κατά το άνοιγμά τους στην οικονομία του «σοσιαλισμού της αγοράς».[4] Για την αύξηση του αριθμού και της σημασίας των φροντιστηρίων σε αυτές τις χώρες, ενδεικτικά είναι τα εξής στοιχεία: α) στα Ιαπωνικά φροντιστήρια (juku) από το 1976 ως το 1993 ο αριθμός των μαθητών δημοτικού που φοιτούσαν σε αυτά αυξήθηκε από 12% σε 23.6% του συνολικού μαθητικού πληθυσμού,

β) στα αντίστοιχα φροντιστήρια της Σιγκαπούρης ο αριθμός των φοιτούντων από 27% του συνόλου των μαθητών το 1982 αυξήθηκε σε 49% το 1992.

Τα φροντιστήρια έχουν κάνει αισθητή την παρουσία τους σε μεγάλο μέρος των ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά την έναρξη εφαρμογής του νόμου “No Child Left Behind”. [5] Όπως επισημαίνεται από ορισμένους κοινωνιολόγους, η προτυποποίηση των εξετάσεων σύμφωνα με αυτό το νόμο γίνεται με βάση τη λογική της «Μακντοναλντοποίησης» με αποτέλεσμα από τη μια να πέφτει το συνολικό γνωστικό επίπεδο των μαθητών αφού κάθε Πολιτεία των ΗΠΑ χαμηλώνει τα ίδια τα μέτρα και σταθμά και από την άλλη οδηγεί στη διδασκαλία μόνο των αναγκαίων γνώσεων για την επίτευξη καλών βαθμών˙ κάτι ανάλογο, δηλαδή, με τον τρόπο με τον οποίο διενεργούνται οι πανελλαδικές εξετάσεις στη χώρα μας για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. [6]