Ένα σημαντικό αφιέρωμα του πρώτου τεύχους των Αναδρομών της ΕΜΙΑΝ. Μαΐου 20, 2011
Posted by antiracistes in Ανακοινώσεις, Δημοσιεύματα, Ειδήσεις, Θεωρία, Ιστορία.add a comment
Ένα σημαντικό αφιέρωμα του πρώτου τεύχους των Αναδρομών της ΕΜΙΑΝ.
Αναδρομές είναι ο τίτλος της ετήσιας ιστορικής και αρχειακής επιθεώρησης που εκδίδει η Εταιρεία Μελέτης της Αριστερής Νεολαίας (ΕΜΙΑΝ), το πρώτο τεύχος της οποίας μόλις κυκλοφόρησε.
Ως βασικός στόχος των Αναδρομών ορίζεται το να αναδειχθούν σε ελεύθερο βήμα προβληματισμού, διαλόγου και αντιπαράθεσης απόψεων των διανοητών, ιστορικών και πολιτικών επιστημόνων και ερευνητών που καταπιάνονται με θέματα νεολαίας, ιστορίας και αρχείων στην Ελλάδα ή το εξωτερικό. Σε γενικότερο επίπεδο, η επιθεώρηση επιθυμεί να συμβάλει στην ιστορική μελέτη του ελληνικού παρελθόντος και ταυτόχρονα στην προώθηση νέων επιστημονικών δυνάμεων.
Αντικείμενο των δημοσιευμάτων του περιοδικού είναι: α) H ιστορία της ελληνικής νεολαίας, κυρίως της περιόδου 1950-2000, στις ποικίλες διαστάσεις της, σε συνδυασμό με τα γεγονότα και τις γενικότερες εξελίξεις του 20ού αιώνα, β) η έρευνα των πηγών που σχετίζονται με την εποχή και παράλληλα η στοιχειοθέτηση ενός θεωρητικού πλαισίου μελέτης για τα ζητήματα που ανακύπτουν και για την πληρέστερη αξιοποίηση των διαθέσιμων αρχειακών πηγών και γ) η ανάδειξη του αρχειακού υλικού που βρίσκεται στην ΕΜΙΑΝ και σε άλλα συγγενή αρχειακά ιδρύματα, καθώς και η επεξεργασία μιας αρχειακής μεθοδολογίας σύμφορης με τα υφιστάμενα αρχεία της νεολαίας.
Ειδικότερα, κεντρικό θέμα ανάλυσης του πρώτου τεύχους των Αναδρομών είναι το «Νεολαία και Δικτατορία 1967-1974», με την επιμέλεια του Ζήσιμου Συνοδινού. Σε αυτό συγκεντρώνονται δύο άρθρα του «ερανιστή των αρχείων» και δεκατέσσερις συμβολές των Βαγγέλη Αγγελή, Θανάση Αθανασίου, Χριστόφορου Αργυρόπουλου, Νικόλαου Αναστασόπουλου, Θεόδωρου Καζέλη – Λευτέρη Χαλβατζή, Θανάση Καλαφάτη, Γιάννη Καούνη, Στάθη Κουτρουβίδη, Ρηνιώς Μίσσιου, Δημήτρη Παναγιωτόπουλου, Αλέκου Σόφη, Θανάση Τσακίρη, Κώστα Τσικνάκη και Γιώργου Χατζόπουλου.
Στο πρώτο αυτό τεύχος προτάσσονται πέντε μελέτες που αφορούν την ελληνική νεολαία της δεκαετίας του ’60 και συγκεκριμένα οι παρακάτω: «Διεκδικήσεις και κινήματα στην ελληνική δεκαετία του ’60: Η πρόσκληση της θεωρητικής αξιοποίησης» του Σεραφείμ Σεφεριάδη, «Τα αρχεία της νεολαίας και οι έγνοιες μας. Απ’ αφορμή μια έκδοση» του Στέφανου Στεφάνου, «Στοιχεία ιστορίας του φοιτητικού κινήματος την περίοδο του 1-1-4 και του 15% για την παιδεία» του Γιώργου Φερεντίνου, «Ένας αγώνας ντέρμπι με σταθερό σκορ: Αριστεροί φαντάροι κάπηλοι εθνικοφροσύνης 1-0» του Κώστα Τσουράκη και «Μια νεολαία με καταλυτικές διαθέσεις. Σκέψεις για τη συγκρότηση του ελληνικού Αντι-ροκ κινήματος, 1964-1974» του Κώστα Κατσάπη.
Το τρίτο μέρος καλύπτεται από μαρτυρίες, σημειώματα του «ερανιστή των αρχείων» και κριτικά σημειώματα για νέες εκδόσεις από τους Κατερίνα Κυριακού, Μιχάλη Λυμπεράτο, Δέσποινα Παπαδημητρίου, Δημήτρη Παπανικολόπουλο, Λυδία Παπαδάκη και Καίτη Τοπάλη. Η επιθεώρηση κλείνει με τις στήλες του Διαλόγου και το Χρονικό της ΕΜΙΑΝ.
Η έκδοση είναι άρτια φιλοτεχνημένη και πλαισιωμένη από πλούσιο φωτογραφικό και αρχειακό υλικό που εναπόκειται στις συλλογές της ΕΜΙΑΝ.
Τη συντακτική επιτροπή του περιοδικού αποτελούν οι Μαρία Βλασσοπούλου, ιστορικός (Βιβλιοθήκη της Βουλής), Θανάσης Καλαφάτης, καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς, Στάθης Κουτρουβίδης, ιστορικός, Αθηνά Νικολάου, συγγραφέας, Σεραφείμ Σεφεριάδης, καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου, Μιχάλης Σπουρδαλάκης, καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Στέφανος Στεφάνου, επιμελητής εκδόσεων, Ζήσιμος Συνοδινός, ιστορικός-αρχειονόμος (Ιστορικό Αρχείο Εθνικής Τράπεζας) και Κώστας Τσικνάκης, ιστορικός (Κέντρο Βυζαντινών Μελετών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών).
Επιμέλεια
Μαρία Μαυροειδή
Ανθρωπιστικές σπουδές, όπως V for Vendetta Δεκεμβρίου 27, 2010
Posted by antiracistes in Δημοσιεύματα, Θεωρία.Tags: Ανθρωπιστικές Σπουδές, Κοινωνικές Σπουδές
add a comment
Με αφορμή τη συζήτηση που οργάνωσε το περιοδικό «Ιστορείν», στις 13 Νοεμβρίου, με θέμα: “Πολιτικές αλλαγών στο πανεπιστήμιο – Διεκδικώντας μέλλον για τις ανθρωπιστικές και κοινωνικές σπουδές”. Το ερώτημα που μας απασχολεί είναι πού βρίσκεται το μέλλον των ανθρωπιστικών και κοινωνικών σπουδών;
Το τοπίο των ανθρωπιστικών και κοινωνικών σπουδών αλλάζει. Από τα πιο κραυγαλέα παραδείγματα είναι το εργατικό δίκαιο που παύει να ασχολείται με την εξισορρόπηση της σχέσης κεφαλαίου και εργασίας, και τείνει να επικεντρωθεί στον ατομικό πωλητή εργατικής δύναμης, η πολιτική οικονομία που μετατρέπεται στην εφαρμοσμένη επιστήμη της ανάλυσης των αγορών, η κοινωνιολογία που βλέπει το αντικείμενό της να συρρικνώνεται, καθώς το μέλημα της κοινωνικής συνοχής εγκαταλείπεται στον ένα ή τον άλλο βαθμό, στο όνομα της απορρύθμισης και της ευελιξίας.
Οι δημόσιοι πόροι λιγοστεύουν, για να αφήσουν ελεύθερο το πεδίο στις ιδιωτικές χορηγίες, η επιστημονική έρευνα αξιολογείται με βάση τη χρησιμότητά της για το κυρίαρχο μοντέλο της αγοράς, του κέρδους και της εξατομίκευσης, οι θεωρητικές προσεγγίσεις δογματοποιούνται, και οι θεσμοί που βρισκόταν από την πλευρά της ζήτησης για κοινωνική έρευνα περιορίζονται ή καταργούνται. Πού οδηγούνται οι ανθρωπιστικές και κοινωνικές σπουδές σε τέτοιες συνθήκες;
Οι ανθρωπιστικές και κοινωνικές σπουδές όπως τις ξέρουμε ήταν το προϊόν της μεταπολεμικής οικονομικής ανάπτυξης και ειδικότερα της μαζικοποίησης του πανεπιστημίου από τη δεκαετία του 60 και μετά. Υπήρχαν πόροι για εκπαίδευση και έρευνα, υπήρχαν θέματα σχετικά με τη διαχείριση και εξέλιξη του κοινωνικού κράτους, και η μεταποικιακή εποχή έθετε ερωτήματα ως προς τον μετασχηματισμό των “υπανάπτυκτων” κοινωνιών, που απευθυνόταν σε ένα μεγάλο μέρος αυτών των επιστημονικών κλάδων.
Κριτική προσέγγιση
των σπουδών
Τα κινήματα αμφισβήτησης εκείνης της περιόδου έδωσαν μια ώθηση στην κριτική προσέγγιση των σπουδών αυτών, αλλά επρόκειτο για έρευνα και διδασκαλία που αμφισβητούσε τις κυρίαρχες κοινωνικές σχέσεις και πολιτικές, σε ένα περιβάλλον ασφαλές, σε ένα χώρο δημόσιο, στο πλαίσιο μιας ενιαίας επαγγελματικής και κοινωνικής ομάδας. Αυτό το περιβάλλον διαμόρφωσε σε καθοριστικό βαθμό τον τρόπο με τον οποίο σκεπτόμαστε σήμερα το πανεπιστήμιο, τις ανθρωπιστικές και κοινωνικές σπουδές, και τη δυνατότητα να αναπτύσσονται κριτικές προσεγγίσεις ως κατοχυρωμένο δικαίωμα, κατά την ομαλή επαγγελματική δραστηριότητα.
Ένας τέτοιος ενοποιημένος χώρος σπουδών, επέτρεπε να σκέφτεται κανείς και να ερευνά με σκοπό τη μεταρρύθμιση του συστήματος, ή και την ανατροπή του, απευθυνόμενος στην πραγματικότητα σε ένα θεσμικό πλαίσιο κοινωνικών πρακτικών, που θα αξιοποιούσε ή όχι το ανανεωνόμενο γνωσιακό κεφάλαιο, αλλά πάντως δεν θα υιοθετούσε ανατρεπτικές ρήξεις. Οι υποστηρικτές κριτικών προσεγγίσεων ήταν όμως εξίσου ασφαλείς με τους υπόλοιπους, δεν αποχωρούσαν από τον χώρο των σπουδών και της έρευνας αν οι ανατρεπτικές τους θέσεις παρέμεναν μη αναγνωρισμένες, και κυρίως δεν έχαναν την κοινωνική τους θέση.
Παρέμεναν εξωτερικοί παρατηρητές που θα επηρέαζαν τις πραγματικές εξελίξεις, μόνο στο βαθμό που οι μηχανισμοί άσκησης πολιτικών θα υιοθετούσαν κάποια από τα αποτελέσματα των ερευνών τους. Δεν είναι επομένως ανεξήγητο ότι οι αντιδράσεις των περισσοτέρων εκφραστών κριτικών προσεγγίσεων, απέναντι στο σημερινό μεταρρυθμιστικό μένος στο χώρο των πανεπιστημίων και της έρευνας, έχουν περισσότερο κοινωνικά κίνητρα παρά επιστημονικά. Δύο είδη αντιδράσεων κυριαρχούν: η διεκδίκηση του status quo ante αφενός, και η σύναψη αφετέρου νέων συμμαχιών στο εσωτερικού του εξελισσόμενου θεσμικού πλαισίου. Αντιδράσεις που είναι αμυντικές και δεν επιδιώκουν να δώσουν νέες απαντήσεις και να επανεφεύρουν τη σχέση κοινωνικών αναγκών και επιστημονικών σπουδών και έρευνας.
Καθώς όμως οι θεσμοί που παρήγαγαν γνώση, όπως και οι θεσμοί που τη ζητούσαν και την αξιοποιούσαν, μετατρέπονται σε μέρη ενός τοπίου διασκορπισμένων υπολειμμάτων, είναι ορατό διεθνώς ότι γεννιούνται μέσα στο περιβάλλον που ονομάστηκε κοινωνία της γνώσης, νέες δυνατότητες αξιοποιήσιμης γνωστικής ικανότητας αλλά και νέες ανεξάρτητες “κοινότητες γνώσης” που μπορεί να χρησιμοποιούν και να αναπαράγουν διαθέσιμο γνωσιακό κεφάλαιο, ή ακόμα και να φθάνουν σε αυθεντικές ερευνητικές δραστηριότητες στο τομέα των ανθρωπιστικών και κοινωνικών σπουδών.
Σε χώρες με ισχυρή θεσμική παράδοση σε αυτό τον τομέα, οι ανεξάρτητες κοινότητες γνώσης αποτελούν προεκτάσεις, ή εκχειλίσεις δραστηριοτήτων, με προηγούμενες ή συνεχιζόμενες σχέσεις με δημόσια ερευνητικά ιδρύματα. Ένα πεδίο όπου αυτή η τάση είναι με καθαρό τρόπο ορατή, είναι εκεί όπου οι περιβαλλοντικές μελέτες και έρευνες συναντώνται με τις κοινωνικές επιστήμες, και συνυπάρχουν κρατικοί ή υπερεθνικοί θεσμοί, κινήσεις πολιτών και μη κυβερνητικές οργανώσεις με έντονη πολλές φορές ερευνητική δραστηριότητα.
Από πού γεννιούνται
τα ερευνητικά
ερωτήματα και πώς;
Αυτή η εξέλιξη όμως μετατρέπει τη θέση και την οπτική του ερευνητή. Από τη στιγμή που το ζητούμενο δεν είναι πλέον το πώς θα βελτιωθούν ή θα μετεξελιχθούν υπαρκτοί θεσμοί, αλλά το πώς θα εφευρεθούν νέοι, το πώς θα δημιουργηθούν μέσα από το σημερινό κατεστραμμένο τοπίο νέες συλλογικές πρακτικές, ο ερευνητής παύει να είναι ο παρατηρητής που παραδίδει τα συμπεράσματά του σε σταθερούς θεσμούς. Γίνεται αυτός που για να θέσει ερευνητικά ερωτήματα και να εμπλακεί σε μια ερευνητική διαδικασία πρέπει να εμπλακεί επίσης σε κοινωνικές αν όχι κινηματικές διεργασίες, οι οποίες θα επιδιώξουν να γεννήσουν νέες πρακτικές και νέους θεσμούς.
Πολλά παραδείγματα μπορεί να αναφερθούν στους τομείς των κοινωνικών, οικονομικών και νομικών επιστημών. Πώς μπορεί να ανοικοδομηθεί ένα εργατικό δίκαιο που ενισχύει την προστασία του εργαζόμενου, χωρίς μια ερευνητική δουλειά πεδίου, η οποία θα ενσωματώνει όχι μόνο τις καταγραφές και αναλύσεις των πραγματικών συνθηκών που έχουν πλέον διαμορφωθεί, αλλά και τις επιδιώξεις των ενδιαφερομένων όπως διαμορφώνονται μέσω κοινωνικών διεργασιών; Πώς μπορεί να απαντηθεί η σημερινή αποδόμηση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, χωρίς μελετητικό και ερευνητικό έργο με θέμα την εξασφάλιση υπηρεσιών υγείας και συντάξεων σε έναν κόσμο με λιγότερο εργάσιμο χρόνο, μεγαλύτερη κινητικότητα και πολλαπλά χρονικά διαστήματα μάθησης, αλλά και χωρίς το άμεσο διάλογο της έρευνας με τις ανάγκες των ενδιαφερομένων;
Κατά τη συζήτηση που οργάνωσε το περιοδικό «Ιστορείν», ο Αντώνης Λιάκος θυμήθηκε, για να περιγράψει τις συνθήκες στις οποίες κινδυνεύουν να βρεθούν οι σπουδές αυτές, το υπόγειο στο οποίο ζεί ο ήρωας της γνωστής ταινίας V for Vendetta: σε μια Αγγλία υπό τη δικτατορία της αστυνομίας, του στρατού και των απόλυτα ελεγχόμενων μέσων ενημέρωσης, ο V έχει εγκατασταθεί σε μια ευρύχωρη κατοικία κάτω από το επίπεδο των δρόμων του Λονδίνου, με έπιπλα και αντικείμενα υψηλής καλλιτεχνικής αξίας, και ένα θησαυρό βιβλίων και δίσκων μουσικής. Τι θα είναι δηλαδή στο μέλλον οι ανθρωπιστικές και κοινωνικές σπουδές στο πανεπιστήμιο; Μια ενασχόληση σε ένα απομονωμένο χώρο, που θα ικανοποιεί αυτούς που τις έχουν διαφυλάξει, αλλά χωρίς επαφή με τον έξω κόσμο; Δεν ήταν πάντως αυτή η προσέγγιση του V! Να βγει το πλήθος στο δρόμο ήταν ο στόχος του και αυτό συνέβη!
Εποχή
Ėrik Neveu Κοινωνιολογία των κοινωνικών κινημάτων και ιστορίες κινημάτων από το Μεσαίωνα μέχρι σήμερα Ιουλίου 24, 2010
Posted by antiracistes in Θεωρία, Ιστορία.Tags: Κοινωνικά Κινήματα, Κοινωνιολογία
add a comment
Ėrik Neveu
Κοινωνιολογία των κοινωνικών κινημάτων
και ιστορίες κινημάτων από το Μεσαίωνα μέχρι σήμερα
Μτφ.-Εισαγ.-Επιμ.: Μαρλέν Λογοθέτη
Πρόλογος: Νίκος Τάτσης, Χρύσα Ζάχου
Το βιβλίο Κοινωνιολογία των κοινωνικών κινημάτων αποτελεί μια περιήγηση στις θεωρήσεις για τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα, από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα, αλλά και την ιστορία των κινημάτων, από την Αμερική και την Ευρώπη ως την Αφρική και την Ασία, από το μεσαίωνα μέχρι τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα.
Για τον Eric Neveu, η ρητορική υποψίας σε σχέση με τα κοινωνικά κινήματα, οι απλές και κατηγορηματικές διαγνώσεις που συνήθως συνοδεύουν τον εν θερμώ σχολιασμό τους, προκύπτουν από την άρρητη ταύτιση του δημοκρατικού μοντέλου αποκλειστικά και μόνο με την εκλογική διαδικασία. Τα κοινωνικά κινήματα όμως είναι σύνθετες πολιτικές διεργασίες, μια σταθερά της κοινωνικής ζωής, σύμφυτη με την έννοια της δημοκρατίας. Εκφράζουν νέες προσδοκίες αλλά και απογοητεύσεις από το δημοκρατικό μοντέλο, όπως αυτό έχει πάρει σάρκα και οστά, δυσπιστία ως προς το κλασικό μοντέλο αντιπροσώπευσης που στηρίζεται στην ανάθεση της εξουσίας στους κυβερνώντες για μεγάλο χρονικό διάστημα, έμπρακτη αμφισβήτηση της εξουσίας με την οποία οι ειδικοί κάθε είδους θεωρούν ότι μπορούν να υπαγορεύουν αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητα, χωρίς να ακούνε τις ομάδες και τα άτομα που αυτές αφορούν. Οι διαφορετικές θεωρήσεις των κοινωνικών κινημάτων δεν πρέπει να οδηγούν σε χλιαρό σχετικισμό: αφήνουν πίσω τους ένα σύνολο ερμηνευτικών εργαλείων που διαμορφώνει μια προοπτική όχι μόνο για την ανάλυση, αλλά και για την πρακτική τους.
Το δεύτερο μέρος της ελληνικής έκδοσης
Ο Érik Neveu αναφέρεται σε μια σειρά από πρόσωπα, γεγονότα, οργανώσεις και φορείς που συνδέονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με την ιστορία [άρα και τη θεωρία] των κοινωνικών κινημάτων: Από το καρναβάλι του 1580 στη Romans στο κίνημα διαμαρτυρίας για την άφιξη στο Παρίσι του στρατηγού Ridgway το 1952, απ’ τα κινήματα για ανεξαρτησία της Ν. Καληδονίας, της Κορσικής, της Αλγερίας και της Κένυας στις εξεγέρσεις στα προάστια των γαλλικών πόλεων, αλλά και στις μητροπόλεις των ΗΠΑ, από το αμερικανικό εργατικό κίνημα στις αρχές του περασμένου αιώνα και αυτό του 1936 στη Γαλλία μέχρι τη «Μάχη της αγκινάρας» το 1960 στη Βρετάνη και την ευρωαπεργία για το κλείσιμο του εργοστασίου της Renault στο Vilvorde το 1997, από το καλοκαίρι της Ελευθερίας το 1964 στα γεγονότα του ’68 στις ΗΠΑ στο Σικάγο, από το κίνημα εναντίον της πυρηνικής ενέργειας στις ΗΠΑ σ’ αυτό στη Γαλλία, από τα κινήματα των αμοιβαιότητων και του συνεταιρισμού στην ιστορία του γαλλικού συνδικαλιστικού κινήματος στην εκπαίδευση, από το κίνημα της «Άνοιξης μέσα στο χειμώνα» το ’86, αυτό ενάντια στο SMIC Jeunes το ’94 και εκείνο για την κοινωνική ασφάλιση το ’95 στη μεγάλη απεργία των σιδηροδρομικών το ‘86 και των νοσοκόμων το ’88 στη Γαλλία, από την Αλληλεγγύη στην Πολωνία στον «ιταλικό Μάη» και την «Άνοιξη του Πεκίνου», κ.α.. Ιστορίες μέσα στις οποίες συναντάμε και πληθώρα οργανώσεων και φορέων (JAC, MEDEF, CAMIF, Primrose League, CARE, Friends of the Earth, Ligue Contre Le Cancer,DAL, AC!, NAACP, La Conf’, FNSEA, CNJA, SUD, κ.α.) και προσώπων (Pierre Poujade, Massood Ahmed Shah, Αβάς Πιέρ, Jacques Prevert, Leon Bloum, Barry Moris Goldwater, Golda Meir, Leclerc (Philippe de Hautecloque), Alexis Gourvennec, Rodney King, Thilo Bode, κ.α.).
Σε όλα τα παραπάνω και σε πολλά περισσότερα στέκεται το δεύτερο μέρος της ελληνικής έκδοσης (επιμέλεια Μαρλέν Λογοθέτη).
Τζούντιθ Μπάτλερ – Επιτελεστική πολιτική και κριτική της κρατικής βίας Δεκεμβρίου 15, 2009
Posted by antiracistes in Θεωρία, Προσκλήσεις.add a comment
Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η
Το Διοικητικό Συμβούλιο του Ινστιτούτου ΝΙΚΟΣ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑΣ
σας προσκαλεί στη
ΤΡΙΤΗ ΕΤΗΣΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ
ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ
ΝΙΚΟΥ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑ
Επιτελεστική πολιτική και κριτική της κρατικής βίας
ομιλήτρια
Τζούντιθ Μπάτλερ
Καθηγήτρια Maxine Elliot στα Τμήματα Ρητορικής και Συγκριτικής Λογοτεχνίας,
Πανεπιστήμιο Καλιφόρνιας, Μπέρκλεϊ
Την ομιλήτρια και το έργο της θα παρουσιάσει η Σίσσυ Βελισσαρίου,
Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών
Τετάρτη 16 Δεκεμβρίου 2009,
ώρα 6.30 μ.μ.
Αίθουσα εκδηλώσεων Ινστιτούτου GOETHE (Ομήρου 14-16)
(θα υπάρχει ταυτόχρονη μετάφραση)
Ο πρόεδρος του Ινστιτούτου
Νίκος Πετραλιάς
Θα υπάρχει ζωντανή αναμετάδοση στο διαδίκτυο από την ιστοσελίδα
του Ινστιτούτου Ν. ΠΟΥΛΑΝΤΖΑΣ: www.poulantzas.gr
Ο Πουλαντζάς σήμερα – Διεθνές Συνέδριο, 30 χρόνια από το θάνατό του Δεκεμβρίου 13, 2009
Posted by antiracistes in Θεωρία, Ιστορία, Προσκλήσεις, Συνέδρια.add a comment
Ο Πουλαντζάς σήμερα
Διεθνές συνέδριο, 30 χρόνια από το θάνατό του
Παρασκευή 18, Σάββατο 19 Δεκεμβρίου 2009
Ινστιτούτο GOETHE Αθηνών (Ομήρου 14-16)
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Παρασκευή 18 Δεκεμβρίου 2009
10.15-10.30 Έναρξη
Χάρης Γολέμης, διευθυντής του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς
Α΄ΕΝΟΤΗΤΑ
10.30-12.30
Συντονιστής: Στέλιος Μπαμπάς, κοινωνιολόγος
Κώστας Ελευθερίου, Πανεπιστήμιο Αθηνών
“Κυρίαρχο μαζικό κόμμα” και “κόμμα καρτέλ”. “Συναντήσεις” του ύστερου Πουλαντζά με την σύγχρονη θεωρία των κομμάτων
Χρήστος Σίμος, Πανεπιστήμιο Αθηνών
Πουλαντζάς vs Λακλάου: Η αντιπαράθεση αναφορικά με το κράτος
Δημήτρης Τζανακόπουλος, Πανεπιστήμιο Αθηνών
Αστικό κράτος και επαναστατική στρατηγική
συζήτηση-παρεμβάσεις
12.30-12.45 διάλειμμα
Β΄ΕΝΟΤΗΤΑ
12.45-14.45
Συντονίστρια: Ντίνα Βαΐου, Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο
Χάρης Γολέμης, διευθυντής του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς
Δέκα χρόνια από το Σιάτλ. Σκέψεις για τις αντιστάσεις στην «παγκοσμιοποίηση» με βάση το έργο του Πουλαντζά
Ελένη Πορτάλιου, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
Κοινωνικά Κινήματα και η στρατηγική του δημοκρατικού δρόμου για το σοσιαλισμό
Θανάσης Τσακίρης, Πανεπιστήμιο Αθηνών
Πουλαντζάς και κοινωνικά κινήματα: η περίπτωση του εργατικού συνδικαλισμού
συζήτηση-παρεμβάσεις
14.45-16.15 διάλειμμα
Γ΄ΕΝΟΤΗΤΑ
16.15-18.15
Συντονιστής: Κώστας Σταμάτης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Διονύσης Γράβαρης, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Στιγμές της έννοιας του κράτους στην μαρξική κριτική της
πολιτικής οικονομίας
Σταύρος Κωνσταντακόπουλος, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Ο Νίκος Πουλαντζάς και η σύγχρονη ακροδεξιά
Άρης Στυλιανού, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Το κράτος στον Πουλαντζά: μια σπινοζική προσέγγιση;
συζήτηση-παρεμβάσεις
18.15-18.30 διάλειμμα
Δ’ ΕΝΟΤΗΤΑ
18.30-20.30
Συντονίστρια: Μαρίκα Φραγκάκη, Δίκτυο Ευρωπαίων Οικονομολόγων για μια
Εναλλακτική Οικονομική Πολιτική
Γιάννης Μηλιός, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
Καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής και ιμπεριαλιστική αλυσίδα. Ο Νίκος
Πουλαντζάς απέναντι στις θεωρίες του ιμπεριαλισμού
Ηρακλής Οικονόμου, Πανεπιστήμιο της Γάνδης, Βέλγιο
Ο Νίκος Πουλαντζάς και η θεωρία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης
Κωστής Χατζημιχάλης, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο
Γεωγραφίες του Κράτους: ο Πουλαντζάς στις σημερινές προσεγγίσεις για την οργάνωση του χώρου
συζήτηση-παρεμβάσεις
20.30 -20.45 διάλειμμα
E’ENOTHTA
20.45-21.45
Συντονίστρια: Ιωάννα Καυτανζόγλου, Πανεπιστήμιο Αθηνών
Απόστολος Δεδουσόπουλος, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Πολιτικές Απασχόλησης και θεωρία του κράτους
Χρήστος Λάσκος, οικονομολόγος
Οι τάξεις στον σύγχρονο καπιταλισμό – τριάντα χρόνια μετά
συζήτηση-παρεμβάσεις
Σάββατο 19 Δεκεμβρίου 2009
ΣΤ΄ΕΝΟΤΗΤΑ
10.30-12.30
Συντονίστρια: Μαρία Καραμεσίνη, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Γιάννης Μπαλαμπανίδης, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Πολιτική εκπροσώπηση και πολιτικές συμμαχίες: ο Πουλαντζάς στην ελληνική συγκυρία
Βασίλης Ρόγγας, πολιτικός επιστήμονας
Η σχετική αυτονομία του στρατού στον συνασπισμό εξουσίας
της μεταεμφυλιακής Ελλάδας
συζήτηση-παρεμβάσεις
12.30-12.45 διάλειμμα
Ζ΄ΕΝΟΤΗΤΑ
12.45-14.45
Συντονιστής: Μιχάλης Σπουρδαλάκης, Πανεπιστήμιο Αθηνών
Δημήτρης Καρύδας, Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου
Συγκυρία και θεωρία: γιατί και ποιός Πουλαντζάς σήμερα
Γεράσιμος Κουζέλης, Πανεπιστήμιο Αθηνών
Ιδεολογία και πραγματικότητα στον Μαρξ: η ανάγνωση του Πουλαντζά
Αριστείδης Μπαλτάς, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
Το “πρόγραμμα Αλτουσέρ” και η θέση του Νίκου Πουλαντζά σε αυτό
συζήτηση-παρεμβάσεις
14.45-16.45 διάλειμμα
Η’ ΕΝΟΤΗΤΑ
16.45-18.15
Συντονιστής: Νίκος Πετραλιάς, Πανεπιστήμιο Αθηνών, πρόεδρος του Ινστιτούτου ΝΙΚΟΣ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑΣ
Τζέϊμς Μάρτιν, Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ, Μεγάλη Βρετανία
Η ηγεμονία ως επιχείρημα: σύγκριση του Πουλαντζά με τον Γκράμσι
Άλεξ Ντεμίροβιτς, Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, Γερμανία
Η υλιστική θεωρία του κράτους και η διεθνοποίηση του καπιταλιστικού κράτους
συζήτηση-παρεμβάσεις
18.15-18.30 Παρεμβάσεις
Βάλτερ Μπάγιερ, συντονιστής του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εναλλακτικού Προβληματισμού και Πολιτικού Διαλόγου Transform! Europe
Νίκος Πετραλιάς, Πανεπιστήμιο Αθηνών, πρόεδρος του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς
18.30-19.00 διάλειμμα
19.00-21.30
Στρογγυλό τραπέζι:
Ο Πουλαντζάς ως οργανικός διανοούμενος της αριστεράς
Συντονιστής: Άλκης Ρήγος, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Κώστας Βεργόπουλος, Πανεπιστήμιο Παρίσι 8
Μάκης Καβουριάρης, Πανεπιστήμιο Παρίσι 8
Μίκαελ Λεβί, Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας (CNRS), Σχολή Ανωτάτων Σπουδών στις Κοινωνικές Επιστήμες, (EHESS) Παρίσι
Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, Πανεπιστήμιο Αθηνών
21.30
Ο Θάνος Μικρούτσικος παίζει στο πιάνο και τραγουδά το «Κακόηθες Μελάνωμα» (1980), σύνθεσή του, σε ποίηση Άλκη Αλκαίου, αφιερωμένη στον Νίκο Πουλαντζά.
Με την ευγενική υποστήριξη του Ινστιτούτου GOETHE
ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΦΟΙΤΗΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ Ιανουαρίου 8, 2009
Posted by antiracistes in Θεωρία.Tags: Θεωρία, Κοινωνικά Κινήματα
add a comment
Οι «μικρές σπίθες» δεν ανάβουν απαραίτητα την «πυρκαγιά»
ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΦΟΙΤΗΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ
του Θανάση Τσακίρη
Η μαθητική και φοιτητική εξέγερση που πυροδοτήθηκε με τη δολοφονία του 15χρονου Αλέξη επαναφέρει στο προσκήνιο την έννοια του κινήματος. Αν ο Αλέξης ήταν η αφορμή, οι αιτίες είναι πολλές και βαθιές. Ακόμη περισσότερες είναι οι θεωρίες για τις αιτίες. Ας μελετήσουμε το φοιτητικό κίνημα. Η κλασική θεωρία για τα φοιτητικά κινήματα, με αρχή την ανορθολογική θεωρία του όχλου, αναζητά τις αιτίες στην ψυχολογία όσων παίρνουν μέρος σε αυτά. Οι συμμετέχοντες εξετάζονται για τα πνευματικά χαρίσματά τους, τη θρησκεία στην οποία πιστεύουν, το οικογενειακό κοινωνικο-οικονομικό background τους. Άλλοι λένε ότι η εξεγερσιακή ροπή των φοιτητών είναι αποτέλεσμα ύπαρξης παραπόνων και αδικιών, δηλαδή δομικών εντάσεων: αλλοτρίωση και αποξένωση στο πλαίσιο του σύγχρονου τρόπου ζωής, χάσμα γενεών, απογοήτευση από την πανεπιστημιακή ζωή. Καθιστώντας, όμως, το πρόβλημα ψυχολογικό κατατάσσοντας τους αποκλίνοντες ως ψυχολογικά ανεύθυνους και απολίτικους, η θεωρία αρνείται στους συμμετέχοντες περιθώρια πολιτικής και κοινωνικής δράσης για την εξάλειψη των αιτιών της έντασης.
Η θεωρία «κινητοποίησης πόρων» θεωρεί τα άτομα αποκλειστικώς ορθολογικά όντα. Δίνεται έμφαση στην αύξηση των πάσης φύσεως «πόρων» που διαθέτουν οι φοιτητές, που είναι πια ορθολογικά υποκείμενα που μπορούν να παίρνουν αποφάσεις με βάση συγκεκριμένα κριτήρια. Οι αδικίες και τα παράπονα υπάρχουν πάντοτε στις κοινωνίες, μεγάλες και μικρές, αλλά αυτό δεν συνεπάγεται αυτόματα την εμφάνιση και δραστηριοποίηση κοινωνικών κινημάτων. Ο καταλυτικός ρόλος ανήκει σε μια συγκυρία σύμπτωσης ορισμένων εξωτερικών πόρων που αφήνουν περιθώρια στους ανθρώπους να αναλάβουν συλλογική δράση για την αποκατάσταση αδικιών και διεκδίκηση νέων δικαιωμάτων.
Κάθε κίνημα, κατά συνέπεια, βιώνει τους δικούς του «κύκλους διαμαρτυρίας» που σημαίνει ότι η δράση του ακολουθεί μια κυκλική πορεία από την ένταση και την αύξηση της μαζικότητας ως την εσωστρέφεια και τη μείωση της μαζικότητας ανάλογα με τη συγκυρία και τις υποκειμενικές δυνατότητές του. Τα κινήματα έχουν την τάση να εξαπολύουν νέα κύματα συλλογικών αγώνων και σε άλλες περιόδους να εκφράζουν μια σιωπηλή, λανθάνουσα διαμαρτυρία. Μπορεί, επίσης, να υπάρξουν χρονικά διαστήματα -και μάλιστα μεγάλα- κατά τα οποία, ενώ υπάρχουν καταστάσεις «δομικής έντασης» και αδικίες, να μην εκφράζονται ανοιχτά τα παράπονα και οι διαμαρτυρίες. Ακόμη, υπάρχει ενδεχόμενο, οι πάσης φύσεως εξουσίες να είναι σε θέση να χαλιναγωγούν τις σκέψεις και τα συναισθήματα των ανθρώπων σε βαθμό που να πείθονται ότι δεν υπάρχουν αδικίες και παράπονα. Έτσι, λοιπόν, για να εκδηλωθούν τα κοινωνικά κινήματα είναι αναγκαίες ορισμένες προϋποθέσεις, καθώς δεν είναι αδιαμεσολάβητη η σχέση κοινωνικού προβλήματος ή κοινωνικής ανισότητας και συλλογικής έκφρασης παραπόνων ή διαμαρτυρίας υπό τη μορφή κινήματος. Πρέπει να υπάρχουν οι κατάλληλοι «εξωτερικοί», ως προς την κοινωνική ομάδα που κινητοποιείται, πόροι. Είναι αναγκαία η ύπαρξη της κατάλληλης «δομής πολιτικών ευκαιριών», δηλαδή να υπάρχουν «εκείνες οι σταθερές -αλλά όχι αναγκαστικά επίσημες, μόνιμες, εθνικές- διαστάσεις του πολιτικού περιβάλλοντος που είτε ενθαρρύνουν τους ανθρώπους σε συλλογική δράση είτε τους αποθαρρύνουν από αυτήν.» Επίσημη δεν μόνο η πολιτική στο εθνικό επίπεδο αλλά και σε τοπικό, περιφερειακό ή ομοσπονδιακό επίπεδο.
Στη συγκεκριμένη συγκυρία (εξέγερση με αφορμή τη δολοφονία του Αλέξη), η κίνηση για να διεξαχθούν εκλογές αν πετύχει θα έχει επιφέρει μια μικρή μεταβολή της «δομής πολιτικών ευκαιριών» που θα μπορεί να αξιοποιηθεί από την φοιτητική κινητοποίηση για τη διεκδίκηση των δημοκρατικών και εκπαιδευτικών δικαιωμάτων. Επιπλέον οι πιο «εσωτερικές» αντιθέσεις στο πλαίσιο της κυβέρνησης έγιναν γνωστές και αφορούν τη διαμάχη «σκληρών» (Μπακογιάννη, Μεϊμαράκης κ.ά.) και οπαδών της συνέχισης της ελεγχόμενης «αμυντικής στάσης» (Καραμανλής, Παυλόπουλος, Χηνοφώτης κ.ά).
Επίσης, «πόροι» είναι παράγοντες όπως το χρηματικό και το ανθρώπινο κεφάλαιο, ο άφθονος ελεύθερος χρόνος (αίτημα των φοιτητών είναι να σταματήσει η εντατικοποίηση των σπουδών), η αύξηση του εύρους των δεξιοτήτων των φοιτητών, η ένταξη σε ομάδες και οργανωμένα κοινωνικά συστήματα (αδελφότητες, σύλλογοι, θεματικές επιτροπές κ.ά.)με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα πολυάριθμο σύνολο ατόμων με κριτικές οργανωτικές ικανότητες. Οι εξουσίες απαντούν με τη χρήση και του «καρότου και του μαστιγίου». Πέραν αυτής της τάσης κάποιοι αξιολογούν τη συμμετοχή στο κίνημα με όρους «ρίσκου/ανταμοιβής»: η συμμετοχή στις κινητοποιήσεις -ακόμα και σε «ακραίες»- δεν «στοιχίζει» πολύ από την άποψη του «ρίσκου» που αναλαμβάνουν οι συμμετέχοντες, κι έτσι οργανώνονται σε μεγάλες και μαχητικές συλλογικότητες που διεκδικούν όλο και πιο ριζοσπαστικά αιτήματα.
Παράλληλα, το φοιτητικό κίνημα, όσο περνούν τα χρόνια και νέες συγκρούσεις αναφύονται (15% για την Παιδεία, 114, Αντιδικτατορικός Αγώνα, Πολυτεχνείο), εμπλουτίζει το «ρεπερτόριο» των παραδοσιακών συμβατικών μορφών πάλης (συλλογή υπογραφών, δικαστικές προσφυγές, συγκεντρώσεις σε κλειστούς χώρους κ.α.) με νέες ή με παλαιότερες μορφές που δεν χρησιμοποιούνταν παλιότερα λόγω της κατασταλτικής πολιτικής του μετεμφυλιακού και του δικτατορικού καθεστώτος (πορείες, διαδηλώσεις, καταλήψεις, θεαματικές συμβολικές ενέργειες, χρήση ερασιτεχνικών ραδιοφωνικών σταθμών κ.α.). Η χρήση των μορφών πάλης εξαρτάται από την ιστορία και τις παραδόσεις του συγκεκριμένου κοινωνικού χώρου αναφοράς, την συλλογική και ατομική επεξεργασία τους αλλά και από τις στρατηγικές και τις τακτικές του αντιπάλου. Ακόμη, η χρήση των μορφών πάλης εξαρτάται και από την ύπαρξη ενός κοινού που δεν έχει εμπλακεί σε πρώτη φάση στη διαμάχη, τον πολιτικό λόγο και την ιδεολογία των συγκρουόμενων ομάδων.
Τα άτομα διακρίνουν τις μικρορωγμές και τις μικρομετατοπίσεις των στοιχείων της δομής των πολιτικών ευκαιριών και διαθέτουν την ιστορική μνήμη των ρεπερτορίων δράσης και μπορούν να αξιολογήσουν ποιες μορφές αγώνα φέρνουν ορισμένα αποτελέσματα. Ωραία. Εμφανίζονται οι μεταβολές και γίνονται αντιληπτές οι ευκαιρίες. Πώς, -όμως, μπορούν και διαδίδονται και συντονίζονται οι συλλογικές ενέργειες και η δράση; Πώς διατηρούνται τα επίπεδα κινητοποίησης και πώς εκνέου αναπτύσσονται τα «επεισόδια» του συλλογικού αγώνα; Ποιες είναι οι λεγόμενες «δομές κινητοποίησης»;
Μολονότι είναι τα άτομα αυτά τα οποία αποφασίζουν για το αν θα δράσουν από κοινού ή όχι, οι αποφάσεις τους αυτές λαμβάνονται στο γενικότερο πλαίσιο διαδικασιών που οργανώνονται με την πρόσωπο με πρόσωπο επαφή των ατόμων μέσα σε ομάδες, κοινωνικά δίκτυα και θεσμικές οντότητες, που ενεργοποιούνται για αυτό το σκοπό.
Πρώτος σε αυτή τη συζήτηση ήταν ο Mancur Olson καθώς μελετούσε τους προσοδοθήρες («τζαμπατζήδες»), που απέχουν από τη συλλογική δράση και προσδοκούν οφέλη ως αποτέλεσμα της κινητοποίησης των μεγάλων κοινωνικών οργανώσεων˙οι μεγάλες οργανώσεις αντιμετωπίζουν εξορισμού αυτό το πρόβλημα ενώ οι μικρές ομάδες μπορούν να προσφέρουν επιλεκτικά κίνητρα στα μέλη τους και προσδοκούν την πλήρη συμμετοχή τους στη δράση. Όμως, οι άνθρωποι δεν είναι απολύτως ιδιοτελή όντα. Η λογική του homo economicus στην πολιτική και γενικότερα τις κοινωνικές επιστήμες ως αναλυτική μέθοδος δεν μπορεί να εξηγήσει τις κινητοποιήσεις του φοιτητικού κινήματος, καθώς δεν μπορεί να αντιληφθεί τις έννοιες της «εμπιστοσύνης» και της ανιδιοτελούς «αμοιβαιότητας» που είναι απαραίτητες. Αυτό δεν το έχει καταλάβει καμία νεοφιλελεύθερη (ακραιφνής ή σοσιαλίζουσα) κυβέρνηση από αυτές που πέρασαν από την Ελλάδα την τελευταία εικοσαετία, πλασάροντας τις πάσης φύσεως πολιτικές τύπου Μπολόνια-ΕΕ κι έτσι όλοι οι κονδυλοφόροι τους πιάνονται στον ύπνο με την καταπληκτική αίσθηση αλληλεγγύης που είχαν όχι μόνο οι φοιτητές αλλά και οι ακόμη πιο σκληρά (εκ)παιδευόμενοι μαθητές.
Η μετατόπιση της ανάλυσης από το ατομικιστικό επίπεδο έδειξε ότι οι συμμετέχοντες στο κίνημα επηρεάζονται πολύ από τη συμμετοχή τους στα «κοινωνικά δίκτυα» παρά από την μεσοαστική κοινωνική προέλευσή τους ή την ιδεολογική τοποθέτησή τους και που δεν προσδοκούσαν κάποια οφέλη. Στην ελληνική περίπτωση, τέτοιο ρόλο έπαιξαν παλιότερα οι «εθνικοτοπικοί σύλλογοι» φοιτητών και, ιδιαίτερα κατά την κατάληψη του Πολυτεχνείου, οι «ανώνυμες παρέες» που δημιουργούνται και καθίστανται «υποκείμενα της ιστορικής διαδικασίας».Η παρέα είναι μια βασική ανεπίσημη μονάδα «μικρο-κινητοποίησης». Οι παρέες λειτουργούν ως πρόσκαιρα άτυπα «κοινωνικά δίκτυα» που δίχως άλλη κεντρική ή περιφερειακή πολιτική-κομματική καθοδήγηση καταφέρνουν να εμπνεύσουν τα «μέλη» τους και να προσδώσουν νόημα στις καθημερινές δραστηριότητές τους στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης «συλλογικής δράσης». Έτσι, λοιπόν, μέσω των μικρών άτυπων ομάδων που συνδέονται σε μορφή δικτύου με ακτιβίστικες ομάδες τα άτομα προθυμοποιούνται πιο εύκολα να πάρουν μέρος στις δράσεις διαμαρτυρίας και διεκδίκησης. Η συζήτηση αυτή μας φέρνει σε μια επιπλέον διάσταση, αυτή των «κοινωνικών κινήτρων» για τη συμπεριφορά των ατόμων που συνεργάζονται στη συλλογική δράση. Ένα απαραίτητο υποστηρικτικό ομαδικό πλαίσιο είναι όρος για την ανάπτυξη της βούλησης των ατόμων για να μπορέσουν να εξεγερθούν εναντίον αυτής που αντιλαμβάνονται ως «άδικη, παράνομη εξουσία». Η θέληση των ανθρώπων να αγωνιστούν ανιδιοτελώς για χάρη των συνανθρώπων τους μέσω ομάδων ομοίων τους είναι σημαντικότατος παράγοντας κινητοποίησης. Αυτή είναι η περίπτωση ανθρώπων που ενδεχομένως δημιουργούν παρόμοιες ομάδες ώστε να αποκτήσουν δύναμη κινητοποίησης σε μη φιλικά ή, έστω, ουδέτερα περιβάλλοντα που δεν τρέφουν αισθήματα συλλογικότητας ή ανήκουν σε στρώματα των αρχουσών ελίτ.
Ένας εξίσου βασικός παράγοντας που βοηθάει την ανάπτυξη κινημάτων είναι ο θεσμικός. Οι τοπικές εκκλησίες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη και επώαση του κινήματος των Αφροαμερικανών για τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματά τους στις ΗΠΑ καλύπτοντας το κενό πανεθνικού πολιτικού φορέα εκπροσώπησης και προβολέα των διεκδικήσεων της μειονότητας αυτής. Τον ίδιο ρόλο έπαιξαν και οι περισσότερες Ρωμαιοκαθολικές εκκλησίες σε πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής που, υπό την πίεση και του θρησκευτικού ρεύματος της «Θεολογίας της Απελευθέρωσης», πρόσφεραν υποστήριξη και άσυλο στο εργατικό και στο αντιδικτατορικό κίνημα. Το Πανεπιστημιακό Άσυλο χρησιμοποιήθηκε επίσης ως θεσμική εγγύηση που συνεισφέρει στην ανάπτυξη ευκαιριών για αξιοποίηση από το αναδυόμενο φοιτητικό κίνημα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η περίπτωση του φοιτητικού κινήματος για την κατοχύρωση του δικαιώματος του λόγου και για την ανάπτυξη αντιπολεμικών αγώνων στις ΗΠΑ Στην ελληνική περίπτωση ο ίδιος αυτός ρόλος παίζεται από τα ίδια τα ΑΕΙ και τη νομοθεσία περί ασύλου που σε γενικές γραμμές, παρά τις παραβιάσεις του έμμεσες και άμεσες όπως στην περίπτωση της καταστολής της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, διατηρήθηκε. Αυτή την ευκαιρία το φοιτητικό κίνημα την αξιοποίησε άριστα στα τελευταία χρόνια της δικτατορίας και τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης.
Βλέπουμε, λοιπόν, ότι τα κοινωνικά κινήματα, όπως το φοιτητικό, δεν φτάνουν σε φάση εξέγερσης με γραμμικό τρόπο («αδικία γεννά κίνημα») και ότι η ένταση της καταστολής δεν δημιουργεί απαραίτητα θετικά πολιτικά αντανακλαστικά («καταστολή συνεπάγεται εξέγερση»). Πολλοί παράγοντες πρέπει να συγκλίνουν σε μια συγκεκριμένη συγκυρία ώστε να δημιουργήσουν μικρές σπίθες που την κατάλληλη στιγμή θα δώσουν την πυρκαγιά. Από το σημείο αυτό και πέρα ο πολιτικός συντονισμός προς την κατεύθυνση της επαναστατικής δημοκρατικής ανατροπής παραμένει το ζητούμενο. Αλλά αυτή είναι μια άλλη υπόθεση.
